مقدار تركیبات خرما
در هر صد گرم خرما مقدار تركیبات آن از این قرار است .
1 - آب 8/13 تا 59 گرم
2 - مواد سفیده اى 9 تا 9/1 گرم
3 - مواد قندى 6/17 تا 70 گرم
4 - چربى 3 تا 5/2 گرم
5 - پتاسیم 9/64 تا 75 میلى گرم
6 - سدیم 1/4 تا 48 میلى گرم
7 - كلسیم 51 تا 75 میلى گرم
8 - منیزیم 3/50 تا 5/58 میلى گرم
9 - آهن 3/1 تا 6 میلى گرم
10 - مس 18 تا 28 میلى گرم
11 - املاح گوگرد 8/43 تا 50 میلى گرم
12 - املاح كلر 248 تا 290 میلى گرم
13 - ویتامین (آ) 50 تا 100 واحد بین المللى
14 - ویتامین (ب 1) 07/ تا 7/0 میلى گرم
15 - ویتامین (ب 2) 05/ تا 3 /0 میلى گرم
16 - ویتامین (نیاسین ) پ . پ . 6 تا 3/3 میلى گرم
17 - ویتامین (سى ) 7/2 تا 10 میلى گرم
و هر صد گرم خرما 157 كالرى حررات داده و تا رقم 383 نیز گفته شده است .
ضمنا خرماهاى تر، خشك ، كهنه ، تازه و انواع دیگر آن مقدار تركیباتش فرق مى نماید
در خرما نه خاصیت است :
1 - از میكرب جلوگیرى مى نماید 2 - سبب تقویت ستون فقرات است 3 - قوه باه را زیاد مى كند. 4 - قواى بینایى و شنوایى را تقویت مى نماید. 5 و 6 - انسان را به خدا نزدیك و از شیطان دور مى نماید. 7 - سبب هضم غذا است 8 - دردها را نابود مى سازد. 9 - دهان را خوشبو مى نماید.
با پیشرفت دانش پزشكى و غذاشناسى ، كلمات پیامبر اكرم (ص ) صورت دیگرى به خود گرفته زیرا در زمانى كه خبرى از میكروب نبود آنحضرت خرما را مانع ورادع میكروب میداند و ما میدانیم میكروب نمى تواند تاثیرى بر بدن سالم و قوى داشته باشد و خرما معدن نیرو است .
با در نظر گرفتن مقدار تركیبات خرما بخوبى این موضوع قابل درك است زیرا گفتیم :
در خرما كلسیم وجود دارد و این عامل اصلى استحكام استخوان ها است و نیز فسفر هست كه مانع ضعف اعصاب و خستگى است و ضمنا براى تقویت قوه بینایى موثر است و نیز سدیم در آن وجود دارد كه از زكام و كرى جلوگیرى كرده و حالت اسیدى دستگان گوارش را قلیایى مى نماید و نیز پتاسیم در خرما هست كه برخى فقدان آنرا علت حقیقى بروز زخم معده مى دانند.
وجود پتاسیم اشتهاآور است ، كمبود آن امراض حلقى بویژه تورم لوزه ها را ایجاد مى نماید، گاهى تورم قوزك پا به علت كمى پتاسیم در بدن است ، خستگى در كمبود پتاسیم دیده مى شود، و همانطورى كه كلسیم اهمیت مخصوصى در استخوانها دارد، پتاسیم نیز براى ماهیچه اى و بافت ها ارزش فراوانى دارد.
در ضمن خواصى كه پیامبر(ص ) براى خرما بیان نمودند این جمله نیز بچشم مى خورد:
تذهب بالداء
درد را مى برد،
نظیر این جمله از حضرت على (ع ) رسیده است
كلوا التمر فان فیه شفاء من الادواء
خرما بخورید، زیرا خرما شفاى دردهاى بسیارى است بنابر آنچه غذا شناسان بیان نموده اند:
خرما از سرطان جلوگیرى مى نماید
((طبق آمارهایى كه گرفته شده در مناطقى كه خرما بیشتر خورده مى شود مورد ابتلاى به سرطان كمتر است زیرا امروزه ثابت شده است كه نقصان منیزیم زمینه را براى ابتلاى به بیمارى سرطان فراهم مى آورد و خرما داراى مقدار فراوانى منیزیم است و به همین جهت است كه اعراب و صحرانشینان با آنكه در فقر غذایى بسر مى برند بواسطه خوردن خرما ابدا مبتلا به سرطان نمیشوند))
((منیزیم اثر مخصوصى در درمان جوش و غرور جوانى دارد.
از این رو جوانانیكه در سن بلوغند و در نقاط معتدل و سرد (غیر خرماخیز) باشند مى توانند روزانه 2 - 3 عدد خرما بخورند.
((خرما در درمان فلج و لقوه مفید است و به مبتلایان فلج اطفال ، دادن روزانه چند عدد خرما توصیه مى شود، خرما براى پیران مفید است زیرا مقوى سلسله اعصاب مى باشد.
اخیرا مشاهده كرده اند كه با كمبود منیزیم ، قند در ادرار پیدا مى شود و وجود منیزیم براى كلیه ها و مثانه ، لازم شناخته شده كه مى توان با خوردن 2 - 3 دانه روزانه رفع نیازمندى نمود.
مزه شیرین و خاصیت دفع خلط خرما زیاد است و مى توان شصت گرم آنرا در یك لیتر آب جوشاند و آنرا در مورد زكام و درد گلو و تمام عفونت هاى ریوى مصرف نمود تازه معلوم شده قدرت قند خرما بیشتر از قند خالص بوده ، و اگر دو دسته حیوان را در نظر بگیریم كه یك دسته از قند خرما و دسته دیگر از قند خالص استفاده كرده اند رشد اولیها بیشتر خواهد بود.
قند موجود در خرما عبارت است از: لرولوز، گلوكز و ساكارز، مى دانیم منیزیم مغز در اشخاص پیر به تدریج كم میشود به همین علت براى جبران آن باید غذاهاى منیزیوم دار مصرف نمود و خرما یكى از مهمترین آنها است .
منیزیوم براى حفظ پرستاد ضرورى به نظر مى رسد.
مبتلایان به دیابت (مرض قند) مى توانند بجاى قند از خرما استفاده نمایند زیرا منیزى موجود در آن كار كلیه و لوزالمعده را آسان نموده ، از طرفى ویتامین (ب 2) موجود در آن جاذب مواد قندى سایر غذاهاست .
وجود پتاسیم و منیزیوم در خرما در تعادل یونهاى بدن نقش موثرى داشته و در شستشوى خون ، اثرى شگرف دارد))
برگردیم به شرح سایر خواص خرما كه در كلام نبى اكرم آمده بود:
اول ، تاءثیر خرما بر هضم غذا:
((خرما بواسطه داشتن مواد كافى ضرورى و عناصر كاتالیزورى ، هضم و جذب را آسان مى كند.
و نیز خرما به هضم مواد غذایى دیگر كمك مى نماید زیرا خرما سرشار از ((هیدرات دو كربن )) است اگر با مواد سفیده اى مقدارى خرما بخوریم بدن ما از مواد سفیده اى به كمك هیدرات دو كربن خرما بهتر مى تواند استفاده نماید))
دوم ، تاءثیر خرما بر ازدیاد قوه باه :
((خرما دارنده مقدار كمى فیلكولین است فیلكولین تقویت كننده ترشحات مردانگى است ))
سوم ، تاءثیر خرما در رفع خستگى :
چنانكه همین خاصیت در روایت دیگرى از آن حضرت درباره نوعى از خرما به نام ((برنى )) بیان شده :
علیكم باالبرنى فانه یذهب بالاعیاء و یدفى من القر، و یشبع من الجود و فیه اثنان و سبعون بابا من الشفاء
خرماى برنى خستگى را از بدن مى برد و سرما را بر طرف مى سازد، انسان گرسنه را سیر مى كند و درهاى بسیارى را بسوى بهبودى (از امراض گوناگون ) به روى انسان مى گشاید.
((كور نونسكى در كتابى كه مخصوص خرما نوشته مى گوید:
علاوه بر آنكه خوردن قند خرما ارزش غذایى بیشترى از سایر قندها دارد، در مواقع خستگى مفیدتر است زیرا جذب بدن مى گردد))
وى سپس خوردن خرما را به ورزشكاران توصیه نموده ، چنین مى گوید:
((دانشمندان حساب كرده اند براى آنكه خرما بخوبى برسد باید مدت 6 ماه روزانه 29 تا 30 درجه كه حاصل جمع آن میشود /6000 درجه ، حرارت از خورشید كسب كند، در صورتیكه فقط /3000 درجه صرف رسیدن گندم مى شود، و از این رو باید بپذیرم كه خرما یكى از ذخیره كننده هاى انرژى براى رفع احتیاجات انسان مخصوصا بچه ها مى باشد)) (282)
البته وقتى انرژى به بدن بحد كافى رسید و بدن نیز در باطن گرم شد، جایى براى سرما باقى نمى گذارد.
چهارم ، خاصیت ضد گرسنگى خرما:
((شروع كردن افطار با چند دانه خرما یا كشمش ، بدن را در برابر گرسنگى قندى كه پس از هر روزه ایجاد مى شود مسلح و مهیا ساخته ، هم انرژى لازم را به بدن مى رساند، و هم مانع تجمع چربى مى گردد، و از آنجا كه سه چیز دفاع بدن را بالا مى برد بعلاوه پرخورى هاى قلبى چه در چربى چه مواد بیاض البیضى چه قندى نشاسته كه سبب ذخیره چربى گردیده بعلت اینكه هیدراتهاى كربن زدوتر از همه مى سوزند، خوردن خرما كیفیت مخصوص در حفظ مواد بیاض البیضى بدن است ، زیرا خود را مى رساند و نمى گذارد پروتئین ها تبدیل شوند))
از طرف دیگر خرما چون داراى گلوكز و هضم سریع است و وجود ویتامین ((ث )) و فسفر كه براى جذب مواد قندى در محیط روده لازم است با خود مى آورد مى توان خرما را یك ((غذاى ضد گرسنگى فورى )) نامید.
و نیز گفتیم خرما انرژى را طورى به بدن مى رساند كه چیزى از آن كاسته نمى شود در صورتى كه براى جذب و هضم هر غذایى ، مقدارى ویتامین ((ث )) یا مواد كافى از بدن برداشت مى شود، اما خرما همه مواد مورد لزوم را با خود همراه دارد و براى هضم خرما بسیار آسان است ، و خرما را از این نظر نیز میتوان ضد گرسنگى نامید.
با این همه خواصى كه خرما دارد بجا است كه پیامبر اسلام (ص ) بفرماید:
بیت لاتمر فیه جیاع اهله
در هر خانه ایكه خرما نباشد، در حقیقت اهل آن خانه گرسنه اند (هر چند بصورت ظاهر خود را سیر پندارند).
دستورى دیگرى كه راز آن ، پس از سالها تحقیق دانشمندان كشف شده است ، شروع نمودن بخرما، مخصوصا در ماه رمضان وقت افطار است ، در روایتى چنین مى خوانیم :
و كان (ص ) اذا قدم الیه الطعام و فیه التمر بد بالتمر و كان یفطر على التمر فى زمن التمر و على الرطب فى زمن الرطب
برنامه غذایى پیامبر اكرم چنین بود كه اگر در سفره آن حضرت خرما بود، ابتدا بخوردن خرما مى نمود، و اگر زمان خرماى تازه بود در وقت افطار با همان خرماى تازه (رطب ) افطار میكرد و اگر زمان خرماى تازه نبود با تمر (خرماى معمولى ) افطار مى فرمود.
این برنامه و رژیم را با دقت مطالعه مى كنیم ، و از نظر ارزش آن قضاوت غذاشناسان را بیان مى نماییم .
البته روزه دار موقع افطار احساس گرسنگى بسیار شدیدى مى كند شدت این احساس بحدى است كه بسیارى از افراد بعد از خوردن غذاهاى زیاد، سیرى را درك نمى كنند و به خیال اینكه گرسنه اند بخوردن ادامه مى دهند، ولى دو ساعت بعد از این پرخورى احساس ناراحتى مى نمایند.
در اینجا قبل از شروع به افطار اگر چند خرما خورده شود از این حالت كه انسان را مجبور به پرخورى عمدى مى كند جلوگیرى مى نماید.
((انتخاب خرما یا كشمش براى افطار باین علت كه قند هگزوز (دكستروز گلوكز (اى ) و فروكتوز (لولز) دارند و جذب آنها سریع است سبب كاهش اشتها شده ، از پر خوردن و ناگهان خوردن كه بیشتر ایجاد آمباراگاستریت مینماید جلوگیرى مى كند))
در غیر افطار یعنى در اوقات غیر ماه رمضان شدت گرسنگى به آن مقدار نیست لذا اگر در سفره ، خرما بود آن حضرت ابتدا خرما میل مى فرمودند.